MAKTABGACHA TARBIYA YOSH DAVRIDA HISSIY SOHANING RIVOJLANISHI VA O’Z-O’ZIGA BAHONING NAMOYON BO’LISHI - Adilova, Madina (Журнал Педагогики и психологии в современном образовании, 2023)
Bog‘cha yosh davrida o‘ziga-o‘zi baho berish emotsional xarakterga ega bo‘ladi.Bolaning boshqalarga beradigan bahosi hamshunday xususiyatga ega bo‘ladi. Bu yoshda tananing a’zolari va to‘qimalarida ham sezilarli o‘zgarishlar ro‘y beradi: sezgi organlarining spektri aniqroq bo‘ladi, ikkinchi signal tizimining qiymati oshadi, asab jarayonlarining xususiyatlari kattalar asab jarayonlarining xususiyatlariga yaqinlashadi. Bularning barchasi ta’lim faoliyatida zarur bo‘lgan aqliy jarayonlarni rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratadi. Ruhiy jarayonlar va atrof-muhit ta’sirida hissiy-irodaviy sohaning rivojlanishi va shaxsiy fazilatlarning shakllanishi sodir bo‘ladi. Bola o‘z- o‘zini tartibga solish, o‘z-o‘zini tarbiyalash, o‘z-o‘zini hurmat qilish, o‘zini o‘zi nazorat qilish, o‘zini o‘zi hurmat qilish mexanizmlarini ishga tushiradi. Maktabga qiziqish ham paydo bo‘ladi, o‘rganish motivatsiyasi, mustaqillik, mehnatsevarlik paydo bo‘ladi. Biroq, agar bolada ma’lum bir psihologik moslashuvchanlik ishlamasa, maktabning moslashuvi bilan bog‘liq muammolar ham paydo bo‘lishi mumkin. Shaxsiy rivojlanish va o‘z-o‘zini anglashning paydo bo‘lishi etti yillik inqirozning sabablariga aylanadi. Biroq, kattalar tomonidan to‘g‘ri yondashuv bilan, hissiy holat barqarorlashadi va ichki qulaylik tiklanadi.